Ece
New member
Burada güven, kullanım kolaylığı, sağlık hizmetlerine erişim, iletişim ve cihazın gündelik yaşama etkisi gibi konular önemlidir. Örneğin evde kullanılan bir ölçüm cihazı teknik açıdan doğru çalışabilir. Ancak görme güçlüğü yaşayan bir kişinin ekranı okuyamaması veya yaşlı bir kullanıcının alarm sesini ayırt edememesi, ürünün gerçek yaşamda sağlayacağı faydayı azaltabilir. Benzer şekilde hastanede yoğun çalışan bir hemşirenin cihazı hızlı ve doğru biçimde kullanabilmesi, yalnızca teknik özelliklerle değil, arayüz tasarımı ve eğitim materyalleriyle de ilişkilidir. Bu yaklaşımın güçlü yanı, mevzuat uyumunun nihai amacını hatırlatmasıdır: İnsan sağlığını korumak. Bununla birlikte kullanıcı deneyimine ilişkin olumlu izlenimler de teknik testlerin, klinik kanıtların veya yasal gerekliliklerin yerine geçemez. İki yaklaşımın karşılaştırılması | Değerlendirme ölçütü | Veri ve performans odağı | İnsan ve toplumsal etki odağı | |---|---|---| | Temel soru | Ürün gerekli teknik koşulları karşılıyor mu? | Ürün gerçek yaşamda güvenli ve kullanılabilir mi? | | Kanıt türü | Test raporları, ölçümler, kayıtlar | Kullanıcı geri bildirimleri, kullanılabilirlik değerlendirmeleri | | Güçlü tarafı | Ölçülebilirlik ve izlenebilirlik | Gerçek kullanım ihtiyaçlarını anlama | | Olası kör nokta | Kullanıcıların farklı ihtiyaçlarını gözden kaçırmak | Teknik kanıtları yeterince değerlendirmemek | | Başarılı uygulama | Belgelerin ve performansın doğrulanması | Kullanıcı ihtiyaçlarının tasarıma yansıtılması | Bu iki yaklaşım birbirinin karşıtı değildir. Aksine, güçlü bir tıbbi cihaz değerlendirmesinde birbirini tamamlamaları gerekir. Üstelik bunları doğrudan erkeklere ve kadınlara atfetmek, bireysel farklılıkları ve mesleki deneyimleri gözden kaçırır. Teknik alanda çalışan bir kadın mühendis, risk analizinde son derece sayısal bir yöntem kullanabilir. Hasta deneyimi üzerine çalışan bir erkek sağlık profesyoneli ise iletişim ve toplumsal etkileri önceliklendirebilir. Aynı kişinin bile görevinin niteliğine göre farklı değerlendirme yöntemleri benimsemesi mümkündür. Dolayısıyla anlamlı karşılaştırma, cinsiyetler arasında değişmez bir karakter farkı aramak yerine, hangi yaklaşımın hangi sorunu çözmede daha yararlı olduğunu incelemektir. 5. Örnek Olay: Aynı Cihaza İki Farklı Bakış Evde kullanılmak üzere geliştirilen dijital bir hasta takip cihazını düşünelim. Üretici, cihazın ölçüm doğruluğunu test etmiş ve teknik dokümantasyonunu hazırlamış olsun. Ancak ürünün ekranındaki yazılar küçük, alarm sistemi karmaşık ve kullanım talimatları teknik terimlerle dolu olsun. Veri odaklı değerlendirme yapan bir ekip; ölçüm doğruluğu, hata oranları, test sonuçları ve teknik dosyanın eksiksizliği üzerinden ilerler. Bu kontroller cihazın temel performansının doğrulanması açısından gereklidir. Kullanıcı deneyimine odaklanan ekip ise yaşlı kullanıcıların ekranı okuyup okuyamadığını, hastaların alarmı doğru yorumlayıp yorumlamadığını ve bakım verenlerin cihazı öğrenmekte zorlanıp zorlanmadığını araştırır. İlk ekip teknik gerekliliklerin karşılanmasını, ikinci ekip ise ürünün gerçek kullanım koşullarında anlaşılabilirliğini değerlendirir. Her iki çalışma da ürünün güvenliğine katkı sağlayabilir. Üstelik kullanıcı deneyimi araştırmalarından elde edilen bulgular, risk yönetimi ve tasarım iyileştirmeleri için somut verilere dönüştürülebilir. Böylece toplumsal etkiyi dikkate alan yaklaşım da ölçülebilir ve izlenebilir bir sürecin parçası olur. Bu örnekte cinsiyet belirleyici değildir. Belirleyici olan; ekip üyelerinin uzmanlığı, araştırma yöntemi ve ürünün kullanım amacıdır. 6. Süre, Maliyet ve Sık Karşılaşılan Sorunlar Tıbbi cihaz başvurusunun tamamlanma süresi için bütün ürünlere uygulanabilecek sabit bir süre vermek yanıltıcıdır. Süre; risk sınıfına, gerekli testlere, teknik dosyanın hazır olma düzeyine, onaylanmış kuruluş gereksinimine ve kayıt sürecindeki eksikliklere göre değişir. Maliyetler de benzer şekilde farklılaşır. Laboratuvar testleri, klinik değerlendirme, danışmanlık, kalite yönetim sistemi, belgelendirme ve teknik dokümantasyon hazırlığı toplam bütçeyi etkileyebilir. Bu kalemlerin tümü her cihazda aynı kapsamda bulunmaz. En sık karşılaşılabilecek sorunlar arasında şunlar sayılabilir: • Ürünün yanlış sınıflandırılması. • Üreticinin kullanım amacını açık ve tutarlı tanımlamaması. • Teknik dosyanın eksik veya birbiriyle çelişen bilgiler içermesi. • Testlerin ilgili cihazın özelliklerini yeterince kapsamaması. • CE uygunluğu ile ÜTS kaydının aynı işlem sanılması. • İthalatçı, üretici ve diğer işletmecilerin sorumluluklarının netleştirilmemesi. • Piyasaya arz sonrası izleme yükümlülüklerinin ihmal edilmesi. Bana göre en pahalı hata, yalnızca başvuru sırasında fark edilen bir belge eksikliği değildir. Asıl maliyetli durum, ürün tasarımı tamamlandıktan sonra temel bir mevzuat gerekliliğinin gözden kaçtığının anlaşılmasıdır. Böyle bir durumda testlerin tekrarlanması, tasarımın değiştirilmesi veya piyasaya arz planının ertelenmesi gerekebilir. Bu nedenle mevzuat değerlendirmesini ürün geliştirme sürecinin sonuna bırakmak yerine tasarımın ilk aşamalarında yapmak, kaynakların daha verimli kullanılmasına yardımcı olabilir. 7. Güvenilir Kaynaklar ve Resmî Başvuru Kanalları Tıbbi cihazlarla ilgili kararlar, sosyal medya paylaşımlarına veya başka bir firmanın deneyimine dayanarak verilmemelidir. Benzer ürünler bile amaçlanan kullanım ve teknik özellikleri bakımından farklı yükümlülüklere tabi olabilir. Başvuruda ve mevzuat araştırmasında yararlanılabilecek temel kaynaklar şunlardır: 1. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK): Mevzuat, duyurular, kılavuzlar ve kurumun görev alanındaki düzenleyici bilgiler için resmî internet sitesi incelenebilir. 2. Ürün Takip Sistemi (ÜTS): Firma ve ürün kayıt işlemleri ile sistemde yayımlanan bilgilere ÜTS portalından erişilebilir. 3. TİTCK Elektronik Başvuru ve Süreç Yönetim Sistemi (EBS-ESY): İlgili elektronik başvuru işlemleri ve sistem bilgileri için EBS-ESY kullanılabilir. 4. Tıbbi Cihaz Yönetmeliği: 2 Haziran 2021 tarihli ve 31499 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik, tıbbi cihazların piyasaya arzı ve güvenlilik gerekleri bakımından temel düzenlemeler arasındadır. Mevzuatın resmî kaydı için Türkiye Ürün Kuralları Veri Tabanı incelenebilir. 5. İn Vitro Tanı Amaçlı Tıbbi Cihaz Yönetmeliği: Laboratuvar testleri ve benzeri in vitro tanı ürünleri için ayrı düzenlemeler bulunduğundan, ilgili yönetmeliğin kapsamı ayrıca değerlendirilmelidir. 6. Avrupa Birliği Tıbbi Cihaz Tüzüğü (MDR 2017/745): Risk sınıflandırması ve uygunluk değerlendirmesine ilişkin hükümler için EUR-Lex üzerindeki resmî metin kullanılabilir. Bu kaynaklar, başvuruya ilişkin genel çerçeveyi anlamaya yardımcı olur. Ancak başvuru öncesinde güncel mevzuat değişiklikleri, TİTCK kılavuzları ve ürünün özel koşulları ayrıca kontrol edilmelidir. 8. Genel Değerlendirme ve Forum Tartışması Sağlık Bakanlığı kapsamında tıbbi cihaz onayı olarak adlandırılan süreç, gerçekte ürünün mevzuata uygunluğunun belirlenmesi, gerekli değerlendirmelerin yapılması ve ilgili kayıtların tamamlanması gibi birbirinden farklı aşamaları içerebilir. Bu nedenle başarılı bir başvuru için önce ürünün kapsamı ve risk sınıfı belirlenmeli, ardından teknik belgeler hazırlanmalı, gerekiyorsa onaylanmış kuruluş değerlendirmesi tamamlanmalı ve Türkiye'deki ilgili kayıt işlemleri yürütülmelidir. Karşılaştırmalı açıdan baktığımızda teknik ve veri odaklı değerlendirmeler ile kullanıcı deneyimini ve toplumsal etkileri dikkate alan değerlendirmeler arasında seçim yapmak zorunda değiliz. Ölçüm sonuçları cihazın performansını ortaya koyarken kullanıcı geri bildirimleri ürünün gerçek yaşam koşullarındaki güçlü ve zayıf yönlerini anlamamızı sağlayabilir. Sağlam bir değerlendirme, uygun kanıtları doğru sorularla birleştirir. Burada cinsiyete dayalı genellemelerden kaçınmak da önemlidir. Erkeklerin veya kadınların belirli bir yaklaşımı doğal olarak benimsediğini gösteren yeterli veri olmadan böyle bir ayrım yapmak, gerçek sorunları anlamamızı kolaylaştırmaz. Mesleki uzmanlık, kişisel deneyim, çalışma ortamı ve sorumluluk alanı çok daha açıklayıcı değişkenler olabilir. Forumda sizin görüşünüzü merak ediyorum: • Tıbbi cihaz başvurularında en fazla zaman kaybına neden olan konu sizce yanlış sınıflandırma mı, eksik teknik dokümantasyon mu, yoksa kayıt süreçleri mi? • Üreticiler, teknik uygunluk kadar kullanıcı deneyimine de yeterince yatırım yapıyor mu? • Küçük ve orta ölçekli firmalar için mevzuata uyumun maliyetini azaltmanın en etkili yolu nedir? • Farklı mesleki deneyimlere sahip ekiplerin birlikte çalışması, cihazların güvenliği ve kullanılabilirliği açısından ne tür avantajlar sağlayabilir? • ÜTS kaydı, CE uygunluğu ve diğer düzenleyici işlemler arasındaki farkları açıklayan daha anlaşılır resmî rehberlere ihtiyaç olduğunu düşünüyor musunuz? Kendi deneyiminizi paylaşırken ürünün türünü, başvuru aşamasını ve karşılaştığınız sorunun genel niteliğini belirtmeniz, benzer süreçlerden geçen kişilere yardımcı olabilir. Ticari sırları veya kişisel bilgileri paylaşmadan yapılacak somut değerlendirmeler, bu tartışmayı çok daha verimli hâle getirecektir.